Tuần trước mình nhận được tin nhắn từ một chị học viên cũ. Chỉ 4 dòng thôi mà khiến mình vui cả buổi chiều, chị báo chị đã hoàn thành bản thảo sách sau 2 năm. Mình vẫn nhớ trong lớp học viết sách khóa 2, mình đã rất ấn tượng với tên gọi “La cà học chữ” mà chị đặt cho cuốn sách của mình. Khi mình hỏi vì sao lại là “la cà”, chị kể về hình ảnh con ốc sên: cứ từ từ, chầm chậm, không vội vàng, nhưng luôn tò mò khám phá thế giới xung quanh. Chị muốn mang tinh thần ấy vào việc học ngôn ngữ.
Chị thành thạo 3 ngoại ngữ: tiếng Anh, tiếng Hàn và tiếng Thái. Nhưng cách chị học chưa bao giờ bắt đầu từ những bộ giáo trình, những kỳ thi hay một mục tiêu phải “giỏi” thật nhanh. Với chị, học một ngôn ngữ cũng là một cách khám phá chính mình. Mỗi ngôn ngữ mở ra một cách gọi tên thế giới khác, và khi cách gọi tên thay đổi, đôi khi cách mình nhìn chính mình cũng thay đổi theo. Hai năm trôi qua, chú ốc sên ngày ấy vẫn không rẽ hướng. Chị vẫn viết sách, vẫn đăng những điều mình đúc rút được lên Substack, vẫn “la cà” với chữ theo cách rất riêng của mình.
Trong khi đó, mình biết có rất nhiều bản thảo khác đã dừng lại. Có những tác giả bắt đầu rất hào hứng, viết nhanh hơn, có kế hoạch chi tiết, đặt deadline, nhưng rồi một ngày bản thảo nằm im trong một thư mục nào đó và không được mở ra nữa. Điều khiến mình tò mò không phải là tại sao họ không viết được, mà là tại sao có những người có thể đi rất chậm nhưng vẫn đi được đường dài, trong khi những người bắt đầu rất nhanh lại bỏ cuộc giữa chừng?
Bản tin tuần này hãy cùng mình khám phá câu trả lời theo mô hình của Anne-Laure Le Cunff.
Head – Heart – Hand: Khi sự trì hoãn đang cố nói với bạn điều gì đó
Trong Tiny Experiments: How to Live Freely in a Goal-Obsessed World, Anne-Laure Le Cunff đưa ra một công cụ mà mình đặc biệt thích gọi là Triple Check – Head, Heart, Hand. Thay vì nhìn sự trì hoãn như một “kẻ thù” cần phải đánh bại bằng ý chí, Le Cunff đề xuất chúng ta thử coi nó như một tín hiệu: có điều gì đó trong cách mình đang làm một việc chưa thực sự khớp, và nhiệm vụ của mình là tìm hiểu xem sự không khớp ấy nằm ở đâu.
Cách kiểm tra khá đơn giản. Head là tầng lý trí: Is this task appropriate? – Công việc này có thực sự phù hợp, có đáng để mình làm và có đúng là cách mình nên tiếp cận vấn đề không? Đôi khi chúng ta trì hoãn không phải vì thiếu năng lực mà bởi một phần nào đó trong mình nhận ra nhiệm vụ đang được thiết kế chưa đúng, mục tiêu không còn phù hợp, chiến lược cần thay đổi, hoặc đơn giản là mình đang dành thời gian cho một việc mà mình không thực sự nên làm. Khi vấn đề nằm ở Head, giải pháp không nhất thiết là “cố gắng hơn”, mà có thể là định nghĩa lại chiến lược.
Heart là tầng cảm xúc: Is this task exciting? – Mình có thực sự muốn làm việc này không? Về lý trí, mình có thể biết đây là việc cần làm, nhưng về cảm xúc, nó có thể khiến mình buồn chán, nặng nề hoặc không cảm thấy có ý nghĩa. Trong trường hợp này, Le Cunff gợi ý chúng ta thử “redesign the experience” – thiết kế lại trải nghiệm thực hiện công việc để nó trở nên thú vị, dễ chịu hoặc có ý nghĩa hơn, chẳng hạn thay đổi không gian, làm việc cùng một người khác hoặc tìm một cách tiếp cận mới.
Cuối cùng là Hand – tầng thực tế: Is this task doable? – Mình có đủ kỹ năng, kiến thức, công cụ, thời gian và sự hỗ trợ để thực hiện việc này không? Đây là một dạng trì hoãn rất dễ bị hiểu nhầm thành “mình thiếu kỷ luật”. Bạn có thể thực sự muốn làm, hoàn toàn tin rằng việc đó đáng làm, nhưng vẫn không bắt đầu được bởi bạn chưa biết làm thế nào hoặc chưa có những nguồn lực cần thiết. Khi vấn đề nằm ở Hand, lời giải có thể rất thực tế: “raise your hand” – đưa tay lên và tìm sự hỗ trợ, học thêm một kỹ năng, tìm một người hướng dẫn, sử dụng một công cụ mới hoặc chia nhỏ nhiệm vụ để nó trở nên khả thi hơn.
Mình thích mô hình này không phải vì nó đưa ra một công thức để “chữa” trì hoãn, mà vì nó thay đổi câu hỏi chúng ta thường đặt cho chính mình. Thay vì “Tại sao mình lười thế?”, chúng ta có thể hỏi “Điều gì đang khiến mình chưa thể bắt đầu?” Và thay vì lập tức ép mình phải làm nhiều hơn, chúng ta thử lắng nghe tín hiệu đó để xem mình cần đổi chiến lược, đổi trải nghiệm hay bổ sung nguồn lực.
Khi đưa Triple Check vào hành trình viết sách, mình nhận ra nó đặc biệt hữu ích. Một tác giả có thể trì hoãn vì chưa thực sự rõ cuốn sách này cần nói điều gì và dành cho ai – đó có thể là vấn đề của Head. Một tác giả khác biết rất rõ mình muốn viết gì nhưng không còn cảm thấy đây là cuốn sách mình thực sự muốn viết – đó có thể là Heart. Và một người khác lại rất muốn hoàn thành bản thảo nhưng không biết xây dựng cấu trúc, không có kỹ năng viết hoặc không tìm được thời gian và phương pháp phù hợp – đó có thể là Hand.
Điều quan trọng là Le Cunff cũng lưu ý rằng không phải mọi sự trì hoãn đều có thể giải thích bằng ba yếu tố này. Có những lúc Head, Heart và Hand đều đã tương đối “thuận” nhưng chúng ta vẫn không tiến lên được. Khi đó, cần nhìn rộng hơn vào những rào cản mang tính hệ thống: môi trường làm việc, những người liên quan, cách tổ chức công việc hoặc những điều kiện bên ngoài mà cá nhân không thể đơn giản giải quyết bằng cách “cố gắng thêm”.
Vì thế, mình muốn mượn mô hình này như một chiếc gương nhỏ để soi vào hành trình viết sách. Không phải để chẩn đoán bạn thuộc kiểu tác giả nào, cũng không phải để tìm thêm một lý do nhằm trì hoãn. Mà để trước khi tự trách mình, chúng ta thử dừng lại một chút và hỏi: Cuốn sách của mình đang kẹt ở Đầu, ở Tim, hay ở Tay?
Đọc thêm bài viết:
Head - Is this task appropriate?
Khi bắt đầu, nhiều tác giả thường nói với mình những câu như: “Em có nhiều ý quá, không biết viết cái gì trước”, “Em viết mãi mà vẫn thấy lan man”, hoặc “Đọc lại em cũng không biết mình đang muốn nói gì”. Điều thú vị là đây thường không phải những tác giả thiếu kiến thức. Ngược lại, họ thường có quá nhiều kiến thức. Họ là chuyên gia, đã làm nghề nhiều năm, có rất nhiều trải nghiệm và gần như trải nghiệm nào cũng có vẻ đáng được đưa vào sách.
Nhưng chính điều đó lại tạo ra một vấn đề khác. Khi chưa rõ cuốn sách viết cho ai và giúp người đọc đi từ đâu đến đâu, mọi ý tưởng đều có vẻ quan trọng như nhau. Khi mọi thứ đều quan trọng, rất khó để quyết định điều gì nên xuất hiện trước, điều gì nên để lại sau, điều gì thực sự cần thiết và điều gì có thể bỏ đi.
Trong nghiên cứu về goal-setting, Edwin Locke và Gary Latham đã tổng kết hàng thập kỷ nghiên cứu cho thấy mục tiêu có tính cụ thể và được xác định rõ ràng có vai trò quan trọng đối với động lực và hiệu suất, đồng thời tác động của mục tiêu còn phụ thuộc vào nhiều điều kiện như khả năng, cam kết và phản hồi. Vì vậy, với một tác giả, câu “mình muốn viết một cuốn sách hay” vẫn còn rất rộng. Nó chưa cho chúng ta biết thế nào là “hay”, dành cho ai, giải quyết vấn đề gì và người đọc sẽ thay đổi ra sao sau khi đọc.
Nhìn lại chị Thiều Thu với chú ốc sên, từ bước xây dựng chiến lược xuất bản trong khoá học, mình thấy sự rõ ràng ấy đã có từ rất sớm. Cuốn sách của chị không cố trở thành một giáo trình học ngoại ngữ, cũng không cố đưa ra một phương pháp để người đọc có thể học nhanh nhất. Nó xoay quanh một ý tưởng nhất quán: học ngôn ngữ như một cách khám phá chính mình. Chính sự rõ ràng đó trở thành chiếc la bàn. Hai năm qua, chị vẫn có thể đi rất xa mà không bị mất phương hướng.
Đây cũng là lý do mình thường nói với các tác giả về tư duy Reader Centric. Khi biết rõ mình đang viết cho ai và muốn giúp họ thay đổi điều gì, bạn không chỉ biết mình cần viết gì mà còn biết mình không cần viết gì. Đây là một sự khác biệt rất quan trọng. Một cuốn sách không mạnh lên chỉ vì nó chứa thêm nhiều kiến thức. Đôi khi, nó mạnh lên bởi tác giả đủ rõ ràng để bỏ đi những điều không phục vụ cho trải nghiệm chuyển hóa của người đọc.
Nếu bạn đang kẹt ở Đầu, hãy thử viết một câu rất đơn giản: “Cuốn sách này giúp [ai] đi từ [điểm A] đến [điểm B].” Đừng lo nếu bạn phải viết lại câu đó nhiều lần. Mục tiêu của bài tập không phải là tạo ra một câu định vị hoàn hảo ngay lập tức, mà là buộc mình phải đưa một ý tưởng mơ hồ thành một lời hứa cụ thể đối với người đọc.
Đọc thêm bài viết:
Heart - Is this task exciting?
Nếu Đầu liên quan đến sự rõ ràng, thì Tim liên quan đến lý do sâu hơn khiến bạn muốn viết.
Câu hỏi “Bạn có thật sự muốn viết cuốn sách này không?” nghe có vẻ thừa. Ai lại bắt đầu viết một cuốn sách mà không muốn viết nó? Nhưng sau nhiều năm làm việc với các tác giả, mình nhận ra đây lại là một trong những chỗ kẹt khó nhận biết nhất.
Khi cuốn sách kẹt ở Tim, tác giả thường có những lý do rất hợp lý. “Làm chuyên gia thì phải có sách chứ chị.” “Đối thủ của em ai cũng ra sách rồi.” “Em nghĩ có sách thì sẽ dễ bán khóa học hơn.” Những lý do này không sai. Một cuốn sách hoàn toàn có thể giúp xây dựng uy tín, tạo ảnh hưởng, mở rộng hệ sinh thái chuyên môn hay hỗ trợ cho chiến lược kinh doanh của một tác giả. Chính mình cũng thường nói về những giá trị ấy khi tư vấn chiến lược xuất bản.
Nhưng vấn đề nằm ở chỗ: nếu tất cả những điều đó là lý do duy nhất để bạn viết, cuốn sách rất dễ trở thành một nghĩa vụ. Và những nghĩa vụ không gắn với một mong muốn thật thường rất dễ bị đẩy sang ngày mai.
Ở đây, nghiên cứu về Self-Determination Theory đưa cho mình một góc nhìn khá thú vị. Lý thuyết này phân biệt giữa những dạng động lực khác nhau, trong đó autonomous motivation là khi một người hành động bởi sự quan tâm, giá trị mà họ lựa chọn hoặc sự phù hợp với điều họ thực sự coi trọng. Một meta-analysis trên 144 nghiên cứu với hơn 79.000 sinh viên cho thấy các dạng động lực tự quyết có liên hệ với sự bền bỉ, thành tích và wellbeing tốt hơn; trong đó cảm nhận về năng lực, quyền tự chủ và sự kết nối là những yếu tố quan trọng. Một meta-analysis khác về động lực trong công việc cũng cho thấy chất lượng của động lực quan trọng đối với sự duy trì hành vi và các kết quả thích ứng, chứ không đơn giản chỉ là “có nhiều động lực” hay “có ít động lực”.
Điều này không có nghĩa rằng cứ làm việc vì đam mê thì chắc chắn sẽ hoàn thành một cuốn sách. Khoa học không cho phép chúng ta đơn giản hóa như vậy. Nhưng nó gợi ý một điều rất đáng suy nghĩ: lý do khiến bạn làm một việc có thể ảnh hưởng đến cách bạn duy trì việc đó trong thời gian dài.
Vì thế, có một câu hỏi mình khá thích đặt ra: Nếu không ai biết bạn đang viết cuốn sách này, bạn có vẫn muốn viết nó không? Câu hỏi này không nhằm phủ nhận vai trò của danh tiếng, thương hiệu hay mục tiêu kinh doanh. Nó chỉ giúp chúng ta quay trở lại với một tầng sâu hơn: điều gì trong cuốn sách này thực sự khiến bạn quan tâm? Có thể đó là một câu chuyện bạn chưa từng kể trọn vẹn. Có thể là một quan điểm bạn luôn muốn nói ra nhưng chưa tìm được cơ hội. Có thể là một sai lầm mà bạn ước gì ai đó đã cảnh báo mình sớm hơn. Cũng có thể là một điều bạn đã mất rất nhiều năm để hiểu và bây giờ muốn trao lại cho người khác.
Đó thường là nơi có năng lượng thật. Chị Thiều Thu chọn “la cà” bởi đó là cách học thực sự mà chị nhận ra hiệu quả và thực sự yêu thích. Một cuốn sách có sức sống, theo mình, thường không chỉ được viết bằng kiến thức. Nó còn được viết bằng một điều mà tác giả thực sự quan tâm.
Hand - Is this task doable?
Đây có lẽ là chỗ kẹt dễ nhìn thấy nhất và cũng là chỗ chúng ta hay tự trách mình nhất. Khi cuốn sách kẹt ở Tay, tác giả thường nói: “Em không có thời gian”, “Cứ ngồi vào bàn là em bí”, hoặc “Em không đủ kỷ luật”.
Nhưng khi hỏi kỹ hơn, đôi khi vấn đề không phải là bạn thiếu thời gian. Bạn chỉ đang cố áp dụng một cách viết không vừa vặn với đời sống của mình.
Điều này có một điểm khá thú vị khi nhìn từ nghiên cứu về habit formation. Trong một nghiên cứu thực địa của Phillippa Lally và cộng sự, 96 người được theo dõi khi họ lặp lại một hành vi hằng ngày trong cùng một bối cảnh. Kết quả cho thấy tính tự động của hành vi tăng dần theo thời gian khi hành vi được lặp lại trong một bối cảnh nhất quán, nhưng tốc độ hình thành thói quen khác nhau rất đáng kể giữa các cá nhân: thời gian để đạt đến mức tự động hóa gần tối đa trong mô hình dao động từ 18 đến 254 ngày. Đáng chú ý, bỏ lỡ một lần thực hiện không làm quá trình hình thành thói quen bị phá hủy.
Mình rất thích chi tiết cuối cùng này. Bởi nó giúp chúng ta nhìn việc viết sách bớt theo kiểu “hoặc hoàn hảo, hoặc thất bại”. Bạn bỏ lỡ một buổi viết không có nghĩa là mình đã mất kỷ luật. Bạn có một tuần không viết không có nghĩa là bản thảo đã chết. Điều quan trọng hơn là bạn có thể quay lại với hành vi đó và xây dựng một bối cảnh đủ ổn định để việc viết dần trở thành một phần của đời sống hay không.
Một CEO có lịch họp kín từ sáng đến tối rất khó duy trì hai tiếng viết mỗi sáng như một nhà văn toàn thời gian. Nhưng họ có thể ghi âm ý tưởng trên đường đi làm rồi dành 30 phút cuối tuần để chuyển chúng thành văn bản. Một người mẹ có con nhỏ có thể không có một khoảng thời gian đủ dài để ngồi viết, nhưng có thể viết từng đoạn ngắn trên điện thoại trong lúc con ngủ trưa.
Không có một con đường duy nhất để trở thành người viết. Cũng không có một tốc độ duy nhất để gọi là tiến bộ.
Và nếu mục tiêu là xây dựng một hành vi có thể duy trì lâu dài, việc xác định khi nào, ở đâu và bằng cách nào có thể quan trọng hơn việc chỉ nói với mình rằng “mình phải viết nhiều hơn”.
Đó là cách chị Thiều Thu đã làm. Chị không cố ép bản thân phải ngồi tập trung “viết một lèo cả cuốn sách” như học viên khác. Chị lựa chọn viết từng mảnh nhỏ, đăng lên Substack, nhận phản hồi rồi viết tiếp. Mỗi bài viết vừa là một phần của cuốn sách, vừa là một lần chị kết nối với người đọc. Cách viết đó phù hợp với đời sống và năng lượng của chị.
Nếu bạn đang kẹt ở Tay, thay vì ngay lập tức tìm một phương pháp “đúng” hơn, hãy thử một tiny experiment trong hai tuần. Viết 30 phút sau giờ ăn trưa. Hoặc ghi âm thay vì gõ. Hoặc viết ở quán cà phê thay vì văn phòng. Hoặc đặt một kế hoạch rất cụ thể theo kiểu: “Nếu là 8h tối thứ Ba và thứ Năm, mình sẽ mở bản thảo và viết trong 30 phút.” Sau hai tuần, đừng chỉ hỏi mình đã viết được bao nhiêu chữ. Hãy quan sát xem mình có quay lại với bản thảo thường xuyên hơn không, có thấy nhẹ nhàng hơn không và quan trọng nhất, cách này có khiến mình muốn tiếp tục không.
Bởi mục tiêu cuối cùng không phải là thắng một cuộc đua 14 ngày. Mục tiêu là tìm được một nhịp mà bạn có thể sống cùng trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.
Trì hoãn không đồng nghĩa với lười biếng
Có một phần mình muốn bổ sung vào câu chuyện này, bởi nó thay đổi khá nhiều cách chúng ta nhìn về những bản thảo bị bỏ dở.
Khi một tác giả nói “em cứ trì hoãn mãi”, phản ứng đầu tiên của chúng ta thường là nghĩ về kỷ luật và quản lý thời gian. Nhưng nghiên cứu về sự trì hoãn cho thấy câu chuyện phức tạp hơn.
Fuschia Sirois và Timothy Pychyl đưa ra một cách nhìn: trì hoãn có thể liên quan đến việc điều chỉnh cảm xúc trong ngắn hạn. Khi một nhiệm vụ khiến chúng ta khó chịu, căng thẳng, buồn chán hoặc sợ thất bại, việc chuyển sang một hoạt động khác có thể khiến mình cảm thấy dễ chịu hơn ngay lúc đó.
Điều này rất dễ gặp trong viết sách. Bởi viết sách không chỉ là một công việc trí óc. Nó còn có thể chạm vào những vùng rất nhạy cảm của tác giả: “Mình viết có đủ hay không?”, “Người khác sẽ nghĩ gì?”, “Nếu mình nói điều này ra thì sao?”, “Nếu viết xong mà không ai đọc thì sao?”, “Nếu độc giả phản biện thì sao?”. Vì vậy, đôi khi việc mở Facebook, kiểm tra email hay làm một công việc nhỏ khác không phải vì công việc đó quan trọng hơn cuốn sách. Nó chỉ giúp chúng ta tránh cảm giác khó chịu mà việc viết đang tạo ra ở thời điểm hiện tại.
Nếu nhìn như vậy, câu hỏi “Tại sao mình lười thế?” có thể không còn hữu ích nữa. Một câu hỏi tốt hơn có thể là:
“Cảm xúc nào đang khiến mình không muốn mở bản thảo viết tiếp?”
Nếu đó là sự mơ hồ, hãy quay về Head. Nếu đó là cảm giác mình đang viết vì phải viết, hãy quay về Heart. Nếu đó là sự quá tải vì không biết bắt đầu từ đâu, hãy quay về Hand và biến việc viết thành một hành động nhỏ hơn, cụ thể hơn.
Đọc thêm bài viết:
Vậy cuốn sách của bạn đang kẹt ở đâu?
Hãy dừng lại một chút và thử tự hỏi ba câu.
Head: Mình có thể nói trong một câu cuốn sách này giúp ai, đi từ đâu đến đâu không?
Heart: Nếu không ai biết mình đang viết, mình vẫn muốn viết cuốn sách này chứ?
Hand: Trong tuần này, mình có biết chính xác mình sẽ viết vào lúc nào, ở đâu và bằng cách nào không?
Câu nào khiến bạn ngập ngừng lâu nhất, có thể đó chính là nơi cuốn sách đang kẹt.
Nhưng hãy nhớ: đây là một công cụ tự phản tư, không phải một bài test tâm lý. Một người có thể đồng thời gặp vấn đề ở cả ba nơi. Một cuốn sách có thể rõ về định vị nhưng tác giả lại thiếu thời gian. Một người có động lực rất mạnh nhưng đang quá sợ phản hồi. Hoặc một tác giả có lịch viết rất đều nhưng càng viết càng nhận ra mình không còn tin vào ý tưởng ban đầu.
Điều quan trọng không phải là dán cho mình một cái nhãn. Điều quan trọng là tìm được điểm cần điều chỉnh tiếp theo.
Nếu là Head, hãy làm rõ người đọc và sự chuyển hóa mà cuốn sách muốn tạo ra. Nếu là Heart, hãy quay trở lại với lý do thật sự khiến bạn muốn kể câu chuyện này. Nếu là Hand, hãy thử thay đổi cách viết để nó phù hợp hơn với đời sống thực tế của bạn. Thay vì cố thay đổi cả cuộc đời trong một lần, hãy thử một thay đổi nhỏ đủ để quan sát xem điều gì xảy ra.
Cứ đi theo cách của bạn
Sau nhiều năm làm việc với các tác giả, câu hỏi mình quan tâm nhất đã thay đổi. Mình ít hỏi “Cách này có đúng không?” hơn và hỏi nhiều hơn: “Cách này có giúp bạn tiếp tục không?”
Viết sách là một hành trình đủ dài nên cách mình đi quan trọng không kém nơi mình muốn đến. Một phương pháp giúp bạn viết thật nhiều trong hai tuần rồi kiệt sức bỏ cuộc chưa chắc là phương pháp của bạn. Còn một nhịp viết chậm hơn, nhưng khiến bạn quay lại với bản thảo mỗi tuần, mỗi tháng, rồi một ngày nhận ra trong tay đã có một cuốn sách, thì chưa bao giờ bạn đứng yên cả.
Viết sách vẫn cần năng lực, thời gian, phản hồi, kỷ luật và rất nhiều công việc khó. Nhưng chúng giúp mình nhìn vấn đề tinh tế hơn: không phải mọi sự trì hoãn đều giống nhau, không phải mọi động lực đều giống nhau và không phải mọi cách tổ chức công việc đều phù hợp với mọi người.
Chú ốc sên trong La cà học chữ chẳng cần trở thành một chú ngựa để chứng minh rằng mình đang tiến về phía trước. Nó cứ là một con ốc sên. Chậm, tò mò, quan sát, dừng lại khi cần rồi lại đi. Và sau hai năm, khi nhìn lại, nó vẫn đang ở trên con đường của mình.
Cứ đi theo cách của mình.
Có thể chậm hơn một chút.
Có thể vòng vèo một chút.
Có thể “la cà” nhiều hơn một chút.
Miễn là trên mỗi bước, mình vẫn chắc chắn rằng:
Đây là con đường của mình.
Bạn có thể tìm đọc thêm cuốn sách của chị Thiều Thu tại La cà nhặt chữ, kênh Substack nơi chị chia sẻ những đúc rút về phương pháp học ngoại ngữ từ đời sống tại đây
Nguồn bài viết:
Steel, P. (2007), The Nature of Procrastination: A Meta-Analytic and Theoretical Review of Quintessential Self-Regulatory Failure, Psychological Bulletin. Meta-analysis tổng hợp 691 tương quan về các yếu tố liên quan đến trì hoãn.
Sirois, F. & Pychyl, T. (2013), Procrastination and the Priority of Short-Term Mood Regulation, Social and Personality Psychology Compass.
Gollwitzer, P. M. & Sheeran, P. (2006), Implementation Intentions and Goal Achievement: A Meta-analysis of Effects and Processes. Phân tích 94 nghiên cứu về kế hoạch “if–then”.
Lally, P. et al. (2010), How are habits formed: Modelling habit formation in the real world, European Journal of Social Psychology.
Bureau, J. S. et al. (2022), Pathways to Student Motivation: A Meta-Analysis of Antecedents of Autonomous and Controlled Motivations, Review of Educational Research. Phân tích 144 nghiên cứu với hơn 79.000 sinh viên.
Locke, E. A. & Latham, G. P. (2002), Building a Practically Useful Theory of Goal Setting and Task Motivation, American Psychologist.